ویتالیک بوترین: کند شدن توسعه هوش مصنوعی به نفع جامعه است

ویتالیک بوترین، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، در بحثی که این روزها میان فعالان فناوری داغ شده، موضعی غیرمنتظره گرفته است. او در پستی در شبکه اجتماعی ایکس در ۱۷ آبان ۱۴۰۵ (۸ نوامبر ۲۰۲۶) نوشت که کند شدن سرعت گسترش زیرساخت‌های محاسباتی هوش مصنوعی «در مجموع به نظر می‌رسد اتفاق خوبی باشد» و از جنبش‌هایی که با ساخت مراکز داده جدید مخالفت می‌کنند، دفاع کرد.

بوترین دقیقاً چه گفت؟

بوترین در واکنش به موج انتقادهایی که در آن هفته علیه معترضان مراکز داده به راه افتاده بود، نوشت با «واکنش احساسی شدید» نسبت به این جنبش‌ها موافق نیست. به گفته او، حتی اگر مخالفان مراکز داده به موفقیتی بسیار گسترده هم برسند، «هیچ اتفاق فاجعه‌باری» نخواهد افتاد.

نکته مهم این است که بوترین خواستار تعطیلی مراکز داده موجود، ممنوعیت مشخص یا توقف کامل توسعه نشد. حرف اصلی او این بود که کُند کردن شتاب ساخت زیرساخت‌های جدید، هزینه‌ای کمتر از آن دارد که به نظر می‌رسد و فایده‌هایی هم دارد.

استدلال‌های او

پیشرفت الگوریتم‌ها، جای خالی سخت‌افزار را پر می‌کند

استدلال اصلی بوترین به بهبود کارایی نرم‌افزار برمی‌گردد. به باور او، قابلیت‌هایی که امروز برای اجرا در دو سال آینده به مراکز داده بسیار بزرگ‌تری نیاز دارند، احتمالاً ظرف حدود چهار سال، یا حتی زودتر، روی همین زیرساخت‌های فعلی قابل اجرا خواهند بود؛ چون الگوریتم‌ها مدام بهینه‌تر می‌شوند. پس محدود کردن ساخت مراکز داده جدید، پیشرفت هوش مصنوعی را متوقف نمی‌کند، فقط آن را کمی عقب می‌اندازد.

علم فقط به قدرت محاسبه بستگی ندارد

بوترین تأکید کرد که پیشرفت علمی به عوامل زیادی مثل بودجه، آزمایش‌های عملی، زیرساخت‌های پژوهشی و فرایندهای مجوز وابسته است. بنابراین یک سال کندی در توسعه هوش مصنوعی لزوماً به معنای یک سال تأخیر در پیشرفت علم نیست و احتمالاً اثر بسیار کوچک‌تری دارد.

زمان برای امن‌تر کردن دنیا

بخش دیگری از استدلال او به امنیت برمی‌گردد. به گفته بوترین، جامعه به زمان بیشتری نیاز دارد تا آسیب‌پذیری‌های امنیت سایبری موجود را برطرف کند و برای خطرات نوظهور، از جمله ریسک‌های زیستی، آماده شود. شتاب گرفتن هوش مصنوعی بدون تقویت هم‌زمان سیستم‌های دفاعی، دولت‌ها، شرکت‌ها و افراد را در معرض تهدیدهای بیشتری قرار می‌دهد. این نگاه با رویکردی که بوترین سال‌هاست مطرح می‌کند همخوان است: توسعه فناوری خوب است، اما ابزارهای دفاعی باید پیش‌تر یا هم‌پای ابزارهای تهاجمی رشد کنند.

جنبش ضد مراکز داده چیست؟

اظهارات بوترین چند روز پس از اعتراض‌های گسترده علیه مراکز داده مطرح شد. کمپین «مراکز داده آلاینده را متوقف کنید» در ۶ و ۷ نوامبر در ۱۵ کشور تجمع‌هایی برگزار کرد و بیش از ۱۰۰ سازمان، از جمله گرین‌پیس و «دوستان زمین»، در آن مشارکت داشتند؛ از دوبلین و ورشو تا آمستردام، لندن و مقابل یک مرکز داده مایکروسافت در دانمارک.

دغدغه اصلی معترضان مصرف انرژی و آب است. برگزارکنندگان به پژوهشی از مؤسسه آلمانی Öko-Institut استناد می‌کنند که پیش‌بینی کرده انتشار کربن مراکز داده هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ به شش برابر سطح ۲۰۲۳ برسد. در ایرلند، شرکت ملی شبکه برق تخمین زده سهم مراکز داده از مصرف برق کشور از ۲۳ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۳۰ درصد در سال ۲۰۳۰ برسد. در آمریکا هم موضوع سیاسی شده است: فرماندار تگزاس صدور مجوز مراکز داده جدید را برای بررسی پایداری شبکه برق و مصرف آب متوقف کرده است.

ارتباط این بحث با دنیای کریپتو

این بحث برای بازار ارزهای دیجیتال اهمیت عملی دارد. بسیاری از شرکت‌های استخراج بیت‌کوین به دلیل در اختیار داشتن برق ارزان و زیرساخت‌های پرمصرف، بخشی از ظرفیت خود را به میزبانی پردازش‌های هوش مصنوعی اختصاص داده‌اند:

• Riot Platforms در ۴ نوامبر قراردادی ۱۵ ساله برای اجاره ۹۱۰ مگاوات ظرفیت در سایت خود در تگزاس امضا کرد که ارزش درآمد قراردادی آن حدود ۲۸ میلیارد دلار برآورد شده است. این شرکت امسال بیش از ۲۰ هزار بیت‌کوین فروخته تا بخشی از هزینه این توسعه را تأمین کند.
• Cipher Mining هم قرارداد اجاره خود را به ۲۰ سال تمدید کرده و حدود ۹.۱ میلیارد دلار درآمد قراردادی پیش‌بینی می‌کند.

اگر مخالفت با مراکز داده جدید به محدودیت‌های قانونی تبدیل شود، این مدل کسب‌وکار ماینرها هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد. در مقابل، اتریوم پس از مهاجرت به اثبات سهام (Proof of Stake) دیگر به ماینینگ پرمصرف وابسته نیست و از این نظر در موقعیت متفاوتی قرار دارد.

جمع‌بندی

موضع بوترین در میان چهره‌های شناخته‌شده فناوری که بیشترشان از شتاب هرچه بیشتر هوش مصنوعی دفاع می‌کنند، کم‌سابقه است. او نه مخالف هوش مصنوعی است و نه خواهان توقف آن؛ بلکه می‌گوید کمی کندتر رفتن، با توجه به پیشرفت الگوریتم‌ها، هزینه زیادی ندارد و به جامعه فرصت می‌دهد خود را برای خطرات امنیتی آماده کند. این بحث احتمالاً در ماه‌های آینده، هم در سیاست انرژی و هم در صنعت ماینینگ، داغ‌تر خواهد شد.

مطالب مرتبط: تحلیل قیمت بیت‌کوین با ChatGPT: راهنمای عملی، بیت‌کوین به زبان ساده